reisverslag door Christel Harms
In juni was ik een maand lang in Beijing. Mijn partner bracht er een wetenschappelijk bezoek. De faculteit spande zich in om mij een bezoek te laten brengen aan een bibliotheek met de oudste boeken van de wereld.
Alles draait in China om relaties en de belangrijkheid daarvan. Blijkbaar schortte het bij ons daaraan, want week na week verstreek met alleen maar steeds meer vragen over het bedrijf waar ik werk. Een eenpersoonsbedrijf maakt in China bijzonder weinig indruk. Uiteindelijk lukte het wel om geïntroduceerd te worden bij Bibliotheek van de Academie van Sociale Wetenschappen.
Onze gastvrouw was de directeur van deze bibliotheek, waar ze alles opslaan op het gebied van de sociale wetenschappen. We waren gekomen met een begeleider, een archeoloog aan de Peking Universiteit. Deze vertaalde voor ons want de directeur sprak geen engels. Wel was ze ooit in den Haag
op een congres geweest. De vertaling ging soms wat onregelmatig want de archeoloog had zijn zoontje van 4 alleen thuisgelaten met een mobiele telefoon en die werd druk gebruikt.
De boeken in de bibliotheek opgeslagen zijn gaan tot 1400 jaar terug (Tang-dynastie). De opslag van de oudste boeken zag er perfect uit. Het is een blok van zeg 20 kasten (vele meters lang) die een aaneengesloten geheel vormen. Ze staan op rails, en ieder heeft een wiel waarmee twee ervan uit elkaar getrokken kunnen worden zodat tussen die twee kasten een gang ontstaat waardoor je bij de boeken kunt.
Bij het bekijken van de boeken had onze gastvrouw het meteen ook even over het aandoen van handschoenen om de boeken in de hand te nemen. Volgens haar geeft dat uiteindelijk veel meer schade aan de boeken dan het gewoon met de handen te doen omdat je niet kunt voelen wat je doet. Eigenlijk ben ik het helemaal met haar eens.
Er zijn verschillende manieren om insecten te weren. In de metalen kasten wordt onder de planken hout gemonteerd dat is geïmpregneerd met een natuurlijk materiaal dat sterkt ruikt. Dat houdt insecten tegen, maar voor mensen is het ook niet goed. Een verrassing was dat er ook hout bestaat dat als zodanig meteen insectenwerend werkt. We werden meegenomen naar een vertrek waar het heerlijk rook naar de kasten die van dat soort hout waren gemaakt. Personen die veel oude boeken moeten bestuderen gebruiken wel dozen van dat hout; dat is niet alleen veilig, maar ook heel aangenaam. De kosten maken wel dat het gebruik beperkt is (Gold in jade, Jing Xiang Yu).
De oudste boeken worden alle bewaard in speciaal gemaakte foedralen, in een klassieke chinese kleur blauw. Niets op aan te merken, geen insecten, geen schimmel. Natuurlijk kregen we de welbekende stapeltjesboekjes te zien. Verder ook de boeken die gedrukt zijn met stempeltjes met een stokje eraan; die werden samen in een blok gezet. Je ziet dan dat de karakters niet helemaal gelijk staan. Een pronkstuk dat we te zien kregen was een boek uit de Mingdynastie, 600 jaar oud, dat gerestaureerd was met geld uit Dubai. Het boek was ook geborgen in zo’n klassieke blauwe doos. De inhoud van het het boek was helemaal ingelegd in een iets grotere leporello (een harmonicaboek). Het ging bijna naadloos in elkaar over, onwaarschijnlijk mooi gedaan. De ingelegde bladen van het oorspronkelijke boek waren in een prachtige staat, ook wat de kleuren van de afbeeldingen betreft. Het boek beschreef de gewoonten en kleding van de verschillende Chinese volkeren, geïllustreerd met heldere pigmenten. Alleen de kleur geel werd niet gebruikt, wel wit, bijna lichtgevend wit. Helaas niet te fotograferen.
Voor de dozen voor nieuwere boeken werden etiketten gebruikt van kostbaar papier waarop oud-chinese karakters werden geschreven door een oude kalligraaf die deze uitstervende kunst nog machtig is. Interessant genoeg voegde deze thee aan de inkt toe om een mooie groen-blauwe weerschijn te krijgen.
Mocht u in Beijing komen dan raad ik u aan om in ieder geval een bezoek te brengen aan de Liulichangstraat (Xije en Dongje), een voetgangersstraat waar je rijstpapier, kalligrafeerpenselen, inktstenen kunt kopen. Maar ook liepen we een groep mensen achterna een marmeren trap op, we kwamen in een grote zaal in een chique gebouw waar een veiling kunstwerken op chinees papier werd gehouden. Het meest opvallend waren de grote aantallen medewerksters, in strak rood zijde gestoken met split tot ergens heel ver bovenaan. Het hoogtepunt van de straat was het bezoek aan de Rongbaozhai (19 Liulichang Xije), een meer dan 200 jaar oude winkel. Ik kocht er donker papier dat is ingelegd in lichter papier, en mi-teinte pigmenten, maar een ieder zal er wat van zijn smaak vinden.
Vijf jaar geleden was ik ook in China. Toen met een bezoek aan de Sun Yat Sen Universiteit in Guangzhou (Zuid-China). Daar heb wel iets heel bijzonders uitgelegd gekregen. Sinds vervlogen tijden gebruiken zij alleen maar zelfgekookte stijfsel. Om insectenvraat tegen te gaan hebben ze de gewoonte om uit het meel de gluten te verwijderen. Vroeg in de ochtend kwam daar een kok uit de keuken om de lijm te koken en thee te zetten. Voordat hij de lijm kookte verwijderde hij de gluten uit de meel. Hij deed dat met de volgende griezelige perfectie. Hij gooide precies de juiste hoeveelheid meel in water. Dan bleef hij een hele tijd daarin staan te kneden totdat er een compacte bal was ontstaan. Dat waren dan de gluten die vervolgens naar de keuken gebracht werden om er dumplings van te maken. Van wat overbleef werd stijfsel gekookt voor de boeken. Nog even terug naar Beijing. We kwamen daar in een vegetarisch restaurant waar je een hele lijst van de heerlijkste dingen gemaakt van gluten kon eten. Glutenintolerantie, nooit last van gehad.
